Het Capaciteitsorgaan heeft voor het eerst in kaart gebracht hoeveel basisartsen (aios, anios en arts-onderzoekers) Nederland nodig heeft. In dit rapport adviseert het Capaciteitsorgaan om de instroom in de geneeskundeopleiding te verhogen naar 3.330 studenten per jaar, een stijging van 315 studenten. Dit rapport is bedoeld als nulmeting voor toekomstig beleid.
De Jonge Specialist onderschrijft het belang van deze nulmeting. Tegelijkertijd is zorgvuldige duiding essentieel. Capaciteit gaat niet alleen over aantallen, maar ook over hoe basisartsen worden ingezet, opgeleid en gefaciliteerd. Juist voor alle arts-assistenten in opleiding (aios), niet in opleiding (anios) en arts-onderzoekers is het van belang dat dit rapport niet los wordt gezien van actuele ontwikkelingen in opleiding, werkdruk en arbeidsvoorwaarden.
De aniosfunctie als verdieping en ontwikkelingsfase
De meeste artsen starten na het afronden van hun studie geneeskunde hun loopbaan als anios. De periode als anios moet hen ruimte bieden voor inhoudelijke verdieping, oriëntatie binnen het specialismenlandschap en professionele ontwikkeling. Het is wat De Jonge Specialist betreft geen fase om structurele personeelstekorten op te lossen of gaten in roosters te vullen, iets wat we in de praktijk veel zien. Dit perspectief is cruciaal bij het bepalen van de toekomstige capaciteit van basisartsen.
Relevante ontwikkelingen veranderen invulling aniosfunctie
De Jonge Specialist signaleert een aantal relevante ontwikkelingen met betrekking tot a(n)ios en arts-onderzoekers die belangrijke nuances vormen bij de interpretatie van dit kernrapport over basisartsen:
- Het project Ruimte voor Opleiden van de Federatie Medisch Specialisten onderzoekt of een gemeenschappelijke basisfase voor vervolgopleidingen (tot (medisch) specialist) mogelijk is. Momenteel duurt de periode tussen het afronden van de studie geneeskunde en het starten met een medische vervolgopleiding gemiddeld 3,7 jaar. In die periode werkt de basisarts vaak als anios en/of als arts-onderzoeker. Het is een periode van veel onzekerheid, vanwege veel tijdelijke contracten en niet altijd transparantie over de eisen hoe aios te worden. De invoering van een beter afgestemde basisfase kan de invulling en de duur van de aniosperiode veranderen.
- Promoveren lijkt minder vanzelfsprekend te worden als toelatingseis voor de medische vervolgopleidingen. Dit kan leiden tot een afname van het aantal arts-onderzoeker, waardoor basisartsen mogelijk sneller doorstromen naar een functie als aios of juist meer inzetbaar zijn in de zorgpraktijk als anios.
- De Jonge Specialist pleit samen met de LAD en Federatie Medisch Specialisten al langer voor normalisering van de werkweek van a(n)ios en medisch specialisten. Wanneer een kortere werkweek daadwerkelijk wordt ingevoerd zijn meer arts-assistenten en/of andere manieren van werken nodig om tegemoet te komen aan de stijgende zorgvraag met behoud van dezelfde kwaliteit van zorg.
Goede keuzes vragen goede voorwaarden
De Jonge Specialist vindt het belangrijk dat basisartsen hun vervolgopleiding kunnen kiezen op basis van inhoud en passie voor het vak. Matige arbeidsomstandigheden of contractvormen zouden hun keuze niet mogen beïnvloeden. Daarom zijn goede secundaire arbeidsvoorwaarden, met voldoende autonomie, flexibiliteit en ruimte voor persoonlijke ontwikkeling essentieel voor alle basisartsen: arts-onderzoekers, anios én aios.
Waardeer en investeer in de basisarts
Dat is niet alleen essentieel voor de kwaliteit van de specialisten van de toekomst, maar noodzakelijk en cruciaal voor duurzame zorg.
