Ruim de helft van de jonge artsen stelt de kinderwens uit vanwege het werk, meestal tot zij een opleidingsplek hebben. Een zwangerschap wordt op de werkvloer overwegend positief ontvangen, maar doorwerken blijft de norm. Dat blijkt uit de Nationale basisartsen en aios enquête 2026, die ruim 3.400 basisartsen en aios invulden. Dank aan iedereen die meedeed!
Eerst een opleidingsplek, dan kinderen
Veel jonge artsen wachten met kinderen tot ze zijn aangenomen voor de opleiding tot specialist. Een op de vijf wil door het werk bovendien minder kinderen dan eerder, vooral vanwege de werkdruk en weinig flexibele werktijden. Ruim een op de tien basisartsen kreeg zelfs het advies om (nog) geen kinderen te krijgen, omdat dat hun kansen op een opleidingsplek zou verkleinen.
Doorwerken als norm
Collega’s reageren vrijwel altijd positief op een zwangerschap. Toch draaide een derde van de zwangere artsen nachtdiensten, terwijl dat wettelijk niet verplicht is. Wie extra rust of andere werktijden nodig had maar niet kreeg, voelde zich vaak bezwaard om erom te vragen. En ruim een derde van wie tijdelijk minder kan werken, voelt zich sterk schuldig tegenover collega’s.
“Dat zoveel jonge artsen hun kinderwens uitstellen, past bij een cultuur die we als artsen hebben geërfd: het werk gaat voor, en vragen om ruimte voelt lastig”, zegt Samuel Polak, voorzitter DJS. “Die cultuur houden we deels zelf in stand, maar zit ook in roosters, werkdruk en verwachtingen op de werkvloer. Juist daarom moeten we haar samen veranderen.”
Wat vragen we van ziekenhuizen en opleiders?
We vragen ziekenhuizen om na de melding van een zwangerschap standaard een gesprek te plannen over rechten en aanpassingen, en om diensten waartoe zwangeren niet verplicht zijn automatisch uit het rooster te halen. Van opleiders vragen we om al vóór de opleiding duidelijk te maken dat een kinderwens welkom is en om het initiatief te nemen voor een gesprek over het opleidingsplan. Tevens adviseren we zorginstellingen om op uitval te anticiperen door ruimer te roosteren en vervanging structureel te regelen. Alle aanbevelingen lees je in het rapport.
Wat kun jij doen?
- Ken je rechten. Lees de brochure over zwangerschap en ouderschap en vraag om de aanpassingen waar je recht op hebt.
- Gun jezelf en elkaar ruimte. Steun collega’s die tijdelijk minder kunnen werken, en bespreek een te hoge werkdruk met de organisatie in plaats van met de collega.
- Meld het als cao-afspraken niet worden nageleefd. Mail naar info@dejongespecialist.nl. Met concrete voorbeelden kunnen wij knelpunten aankaarten bij werkgevers en in cao-onderhandelingen.
Lees het rapport
Download het volledige rapport en bekijk de infographic. Op het MMV-congres van 9 december presenteren we de resultaten in de sessie “Witte jas én luiertas”.
